Występuje wówczas, gdy proces kształtowania i rozwoju mowy we wszystkich bądź w niektórych aspektach ulega opóźnieniu i przebiega niezgodnie z normą przewidzianą dla danej grupy wiekowej.

O opóźnieniu rozwoju mowy mówi się wówczas, gdy jest ono rezultatem indywidualnego tempa i rytmu rozwoju (dysharmonii rozwoju), lecz również wtedy, gdy jest ono konsekwencją poważnych zaburzeń rozwoju, takich jak np. upośledzenie umysłowe czy niedosłuch.